{"id":999,"date":"2021-06-21T10:57:00","date_gmt":"2021-06-21T07:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/?p=999"},"modified":"2021-06-21T10:57:00","modified_gmt":"2021-06-21T07:57:00","slug":"hayvanlardan-ogrendigim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/?p=999","title":{"rendered":"HAYVANLARDAN  \u00d6\u011eREND\u0130\u011e\u0130M"},"content":{"rendered":"<p>\nBabam\u0131n bir \u00e7ift \u00f6k\u00fcz\u00fc vard\u0131 bir zamanlar.  \u0130ri c\u00fcsseli olan\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cKoca \u00d6k\u00fcz\u201d,  ufak tefek olan\u0131nki ise \u201cBizim Dana\u201d idi. Bizim Dana kendi ine\u011fimizden do\u011fup elimizde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, bu nedenle ad\u0131 hep Bizim Dana olarak kalm\u0131\u015ft\u0131. Koca \u00d6k\u00fcz\u2019\u00fc ise, Bizim Dana\u2019ya e\u015f olsun diye<br \/>\nyeti\u015fkin haliyle sat\u0131n alm\u0131\u015f ve Bizim Dana\u2019dan daha c\u00fcsseli oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle adland\u0131rm\u0131\u015f- t\u0131k. <\/p>\n<p>Yaz tatilimi Kocap\u0131nar\u2019da ge\u00e7irdi\u011fim zamanlarda, \u00f6k\u00fczlerimizi Dumanl\u0131tepe\u2019deki \u00e7ay\u0131r\u0131m\u0131za<br \/>\ng\u00f6t\u00fcr\u00fcp otlatmak benim g\u00f6revimdi. Sabahlar\u0131 ku\u015fluk vakti, i\u00e7inde peynir ekmek \u00e7\u0131k\u0131n\u0131, ayran \u015fi\u015fesi ve o g\u00fcn okumak istedi\u011fim kitap bulunan torbay\u0131 omzuma asar, \u00f6k\u00fczlerimizi \u00f6n\u00fcme kat\u0131p Dumanl\u0131tepe\u2019ye do\u011fru yola koyulurdum. Dumanl\u0131tepe\u2019ye varmak i\u00e7in  a\u015fmam\u0131z gereken<br \/>\nyol hepi topu iki \u00fc\u00e7 kilometre kadard\u0131 ama zeminin \u00e7ok ta\u015fl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle y\u00fcr\u00fcnmesi pek zordu. Bu y\u00fczden, g\u00fcn\u00fcn yolda ge\u00e7en zaman\u0131n\u0131 sevimsiz ve hatta bo\u015fa harcanm\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcn birinde, \u00f6k\u00fczlerimizin o berbat yolda benim kadar zorlanmad\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc yolda hep ayn\u0131 belirli noktalara bast\u0131klar\u0131n\u0131 fark ettim. Bizim \u00f6k\u00fczlerin ve onlar\u0131n atalar\u0131n\u0131n ve ku\u015fkusuz onlar\u0131n da atalar\u0131n\u0131n\u2026 y\u00fczlerce, binlerce y\u0131l bu ta\u015fl\u0131 zeminde bas\u0131p ge\u00e7tikleri noktalar hep ayn\u0131 idi ve milyonlarca, belki de milyarlarca ayak darbesi, o sert zeminde zaman i\u00e7inde belli belirsiz bir patika olu\u015fturmu\u015ftu.  \u00d6k\u00fczlerimiz, zamanla a\u015f\u0131n\u0131p az da olsa d\u00fczle\u015fmi\u015f, patikala\u015f- m\u0131\u015f bu ta\u015f zeminde y\u00fcr\u00fcmeyi kendileri i\u00e7in uygun buluyorlard\u0131. Zorunlu olmad\u0131k\u00e7a patikan\u0131n iki yan\u0131ndaki sert, sivri ve keskin ta\u015flara basarak y\u00fcr\u00fcmeyi denediklerini hi\u00e7 g\u00f6rmedim.<\/p>\n<p>Hat\u0131rlad\u0131k\u00e7a ayaklar\u0131m\u0131n alt\u0131n\u0131 hala s\u0131zlatan o ta\u015fl\u0131 yol bitince \u00e7ay\u0131ra ula\u015f\u0131rd\u0131k. Ben kitab\u0131m\u0131 torbadan \u00e7\u0131kar\u0131p bir me\u015fe a\u011fac\u0131n\u0131n g\u00f6lgesine oturur, bedenimin bulundu\u011fu d\u00fcnyadan yazar\u0131n<br \/>\nsayfalara d\u00f6\u015fedi\u011fi d\u00fc\u015f ya da bilim d\u00fcnyas\u0131na ge\u00e7erdim,  \u00f6k\u00fczlerimiz ise ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda serili otlar\u0131 yiyerek beslenmeye koyulurlard\u0131. Arada bir  okumaya ara verir,  a\u011fustos b\u00f6ceklerinin o tela\u015fl\u0131, o b\u00fcy\u00fcleyici \u00f6t\u00fc\u015flerini bir s\u00fcre dinler, sonra yine kitaba d\u00f6nerdim. B\u00f6ylece  g\u00fcn ilerler, g\u00fcne\u015f tepeye dikilir, benim i\u00e7in beslenme, \u00f6k\u00fczlerimiz i\u00e7in ise yat\u0131p dinlenme zaman\u0131 gelmi\u015f olurdu.<\/p>\n<p>Hep ayn\u0131 ge\u00e7en o s\u0131cak yaz g\u00fcnlerinin birinde, \u00f6k\u00fczlerimizin o koskoca \u00e7ay\u0131rda hep ayn\u0131 yerde ve g\u00f6vdelerinin hep ayn\u0131 yan\u0131yla yatt\u0131klar\u0131n\u0131 fark ettim. Bunun nedenini merak ettim ve onlar otlamaya kalk\u0131nca, yatak yerlerini inceledim:  Yatak yerlerindeki otlar, \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131, hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131r g\u00f6vdeleri alt\u0131nda zamanla ezilmi\u015f, adeta toprak zemine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6k\u00fczler bu yatak yerlerine ilk yatt\u0131klar\u0131nda belli ki zemindeki sert \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131dan, k\u00fc\u00e7\u00fck ta\u015flardan rahats\u0131z olmu\u015flard\u0131, ama izleyen g\u00fcnlerde ayn\u0131 yere yatt\u0131klar\u0131nda zemindeki rahats\u0131z edici sert nesneler zamanla ezilmi\u015f, topra\u011fa g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f ve zemin  art\u0131k \u00f6k\u00fczlerin g\u00f6vdelerine uygun bir kal\u0131p halini alm\u0131\u015ft\u0131. Her g\u00fcn ayn\u0131 yere yatmakla, hayvanlar bir \u00f6nceki g\u00fcnden daha az \u00e7abayla g\u00f6vdelerini dinlendirebiliyorlard\u0131. Ayn\u0131 \u00e7ay\u0131rda her g\u00fcn de\u011fi\u015fik yerlere yatsalar, ku\u015fku yok ki her g\u00fcn g\u00f6vdelerinin kal\u0131b\u0131na uygun yeni bir yatak olu\u015fturman\u0131n gerektirdi\u011fi \u00e7abay\u0131 g\u00f6sterecek, ba\u015fka bir deyi\u015fle enerji t\u00fcketimine katlanmak zorunda kalacaklard\u0131. Enerji ise kendili\u011finden olu\u015fmuyor, ancak yeterince beslenmeyle, al\u0131nan besinlerin sindirilip biyo-kimyasal s\u00fcre\u00e7ler sonunda h\u00fccrelere ula\u015fmas\u0131yla kullan\u0131labilir hale geliyordu; \u00f6zetle canl\u0131ya maliyeti \u00e7ok y\u00fcksekti ve bu nedenle israf edilmemeli, olabildi\u011fince tutumlu kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131. \u00d6k\u00fczlerimizin ta\u015fl\u0131 yolda hep ayn\u0131 noktalara basarak y\u00fcr\u00fcmelerinin nedeni de ku\u015fkusuz enerji tasarrufu idi\u2026<\/p>\n<p> K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse, \u00f6k\u00fczlerimiz, bin bir g\u00fc\u00e7l\u00fckle h\u00fccrelerinde depolad\u0131klar\u0131 enerjilerini  olabildi\u011fince tutumlu kullan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Peki, ba\u015fka hayvanlar da enerjilerini kullan\u0131rken tutumlu davran\u0131yorlar m\u0131yd\u0131? Bunu anlamak i\u00e7in \u00e7evremdeki ba\u015fka hayvanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemeye koyuldum: <\/p>\n<p>Da\u011flar\u0131n, tepelerin yama\u00e7lar\u0131nda y\u00fcr\u00fcmek zorunda kalan atlar\u0131n, e\u015feklerin,  davar ve s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n yoku\u015fu dimdik t\u0131rmanmak ya da yoku\u015ftan dimdik a\u015fa\u011f\u0131 inmek gibi \u00e7ok zorlay\u0131c\u0131 denemelere giri\u015ftiklerini hi\u00e7 g\u00f6rmedim.   Yama\u00e7ta y\u00fcr\u00fcmek zorunda kalan hayvanlar\u0131n, hem t\u0131rmanmay\u0131  sa\u011flayacak ama hem de en az zorlanmay\u0131 gerektirecek bir e\u011fimde zikzakl\u0131 patikalar  olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Dik bir yoku\u015fta dimdik inip \u00e7\u0131kmakla zikzakl\u0131 patikalar\u0131 kullanarak inip \u00e7\u0131kmak aras\u0131ndaki enerji t\u00fcketimi fark\u0131n\u0131 deneyerek g\u00f6renler, hayvanlar\u0131n enerji t\u00fcketimi konusunda ne kadar tutumlu olduklar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f ve en kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde \u00f6\u011frenmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Etobur hayvanlar\u0131n avlanmak i\u00e7in sald\u0131rd\u0131klar\u0131 s\u00fcr\u00fclerin yaral\u0131, ya\u015fl\u0131, yavru gibi en kolay yakalayabilecekleri, kendilerini en az u\u011fra\u015ft\u0131racak,  en az enerji t\u00fcketilerek elde  edilebilecek  kurbanlar\u0131na y\u00f6neldiklerini, b\u00f6ylece do\u011fada g\u00fc\u00e7l\u00fclerin, saltanatlar\u0131n\u0131 ancak g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin varl\u0131\u011f\u0131na bor\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131  do\u011fa belgeselleri sayesinde art\u0131k hepimiz biliyoruz. <\/p>\n<p>K\u0131rlarda kar\u0131nca  yuvalar\u0131 \u00e7evresinde yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6zlemlerde, yerdeki deliklerden \u00e7\u0131kan kar\u0131ncalar\u0131n yuvadan uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a daralan, belirsizle\u015fen minyat\u00fcr patikalar\u0131 izleyerek otlar\u0131n aras\u0131na dald\u0131klar\u0131n\u0131, bulduklar\u0131 bitki tohumu, b\u00f6cek \u00f6l\u00fcs\u00fc ve benzeri maddeleri a\u011f\u0131zlar\u0131na ald\u0131ktan sonra geriye d\u00f6nd\u00fcklerini, a\u011f\u0131r y\u00fcklerini ta\u015f\u0131rken otlar aras\u0131nda \u00e7ok zorland\u0131klar\u0131n\u0131, ancak otlar seyreldik\u00e7e i\u015flerinin kolayla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, yuvaya do\u011fru giderek geni\u015fleyen kar\u0131nca patikalar\u0131nda ilerledik\u00e7e i\u015flerinin kolayla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2026 g\u00f6rd\u00fcm. Yuvaya d\u00f6n\u00fc\u015fte b\u00fcy\u00fck \u00e7abalarla olu\u015fturduklar\u0131 patikalar\u0131 kullanmalar\u0131, onlar\u0131n da enerji kullan\u0131m\u0131nda \u00f6teki hayvanlar gibi davrand\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu.<\/p>\n<p>Leylekler g\u00f6\u00e7 yolunda bir yandan hava ak\u0131mlar\u0131ndan yararlan\u0131rlarken \u00f6te  yandan bir \u00f6n\u00fcndekinin  a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hava koridorundan yararlanabilmek i\u00e7in g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde \u2018V\u2019 bi\u00e7iminde diziler olu\u015fturarak u\u00e7uyor, b\u00f6ylece en az enerji t\u00fcketerek en uzun mesafeleri a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. G\u00f6\u00e7 d\u00f6n\u00fc\u015flerinde eski yuvalar\u0131na yerle\u015fmeleri de ayn\u0131 amaca y\u00f6nelikti.  <\/p>\n<p>Peki, enerji kullan\u0131m\u0131nda tutumluluk insanlarda da var m\u0131yd\u0131?  <\/p>\n<p>Bunu anlamak i\u00e7in \u00f6ncelikle kendimi g\u00f6zlem alt\u0131na ald\u0131m. \u00d6rne\u011fin yatak se\u00e7iminde nas\u0131l davran\u0131yordum?  \u0130\u015fim  ya da sosyal ili\u015fkilerim gere\u011fi evimden uzak  kald\u0131\u011f\u0131m gecelerde daha \u00f6nce yatmad\u0131\u011f\u0131m yataklarda yatmak zorunda kal\u0131yordum. B\u00f6yle gecelerde, yatt\u0131\u011f\u0131m yatak ne kadar rahat olursa olsun, bir t\u00fcrl\u00fc uyuyamam. Bu, e\u015fim i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. O kadar ki, e\u015fim ve ben, kendi yata\u011f\u0131m\u0131zda bile birbirimizin yerine yatmak istemeyiz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bedenimizin uzun s\u00fcrede olu\u015fturdu\u011fu kal\u0131ptan ba\u015fka bir kal\u0131ba uyum sa\u011flamam\u0131z kolay olmuyor. Yatak de\u011fi\u015ftirmelerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131m pek \u00e7ok ki\u015fi de benzer s\u0131k\u0131nt\u0131lardan s\u00f6z etti.  Bu da insan bedeninin enerji kullan\u0131m\u0131nda tutumlulu\u011fa yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir belirtisidir.<\/p>\n<p>\u00c7ayevi gibi, lokanta gibi, toplant\u0131  ve konferans  salonu gibi kalabal\u0131k yerlere gitti\u011fimde, \u00f6zel bir neden bulunmad\u0131k\u00e7a, varsa yak\u0131n dostlar\u0131m\u0131n, tan\u0131d\u0131klar\u0131m\u0131n yan\u0131na oturmay\u0131 ye\u011flerim. Bu, beni ilk kez kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m insanlarla tan\u0131\u015fmak i\u00e7in enerji t\u00fcketmek zorunda kalmaktan, ba\u015fka bir s\u00f6yleyi\u015fle yeni bir sosyal ortama uyum sa\u011flama \u00e7abas\u0131n\u0131n yol a\u00e7aca\u011f\u0131 fazladan zihinsel  enerji t\u00fcketmek zorunlulu\u011fundan korur. S\u00f6z konusu yerlere girdi\u011fimde, e\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse her zamanki masay\u0131, sandalyeyi ye\u011flerim. Ortamda tan\u0131d\u0131klar\u0131m veya onlar\u0131n masalar\u0131nda oturabilece\u011fim bo\u015f yer yoksa bo\u015f bir masa se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Bo\u015f masa yoksa ve tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m kimselerin yan\u0131na oturmak zorunda kal\u0131rsam,  oturdu\u011fum s\u00fcrece d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm tek \u015fey, bir an \u00f6nce oradan uzakla\u015fmak olur. Sosyal ve fizik ortam se\u00e7iminde pek \u00e7ok kimsenin benimkine benzer davran\u0131\u015flar sergilediklerine, yani gerek zihinsel, gerek fiziksel ve gerek sosyal enerjilerinin kullan\u0131m\u0131nda kendili\u011finden tutumlu davrand\u0131klar\u0131na tan\u0131k oldum.<\/p>\n<p>Peki insanlarda ve hayvanlarda ortak olan bu ENERJ\u0130N\u0130N TUTUMLU  KULLANILMASI G\u00dcD\u00dcS\u00dc hayvanlarda do\u011fal, insanlarda ise do\u011fal ve toplumsal ya\u015fam\u0131 nas\u0131l etkiliyordu?<br \/>\nEnerjinin tutumlu kullan\u0131m\u0131 yaln\u0131zca bedensel alanda m\u0131 s\u00f6z konusu idi, yoksa zihinsel enerjinin kullan\u0131m\u0131 da bu kurala ba\u011fl\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/p>\n<p>Alg\u0131lama, anlamland\u0131rma, de\u011ferlendirme, \u00f6\u011frenme ve benzeri zihinsel \u00e7abalar\u0131n da t\u0131pk\u0131<br \/>\nbedensel \u00e7abalar gibi belirli bir enerji t\u00fcketimi gerektirdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Her \u00f6\u011frenme, belleme u\u011fra\u015f\u0131, zihnimizde belirli kal\u0131plar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 sonucunu do\u011furur. Zihnimizde olu\u015fan kal\u0131plar\u0131n herhangi bir nedenle de\u011fi\u015fmeye zorlanmas\u0131ndan, ba\u015fka bir deyi\u015fle EZBER\u0130M\u0130Z\u0130N BOZULMASINDAN do\u011fal olarak rahats\u0131z oluruz. Herhangi bir konudaki bilgimizin, inanc\u0131m\u0131z\u0131n, kanaatimizin, ezberimizin ba\u015fkalar\u0131nca onanmas\u0131 bizi mutlu eder.  Bu konulardaki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ve beyanlardan ise rahats\u0131z oluruz. Farkl\u0131l\u0131klardan o kadar rahats\u0131z oluruz ki kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fclerle tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n sonu kavgaya, hatta sava\u015fa bile varabilir. \u00c7ocuklar\u0131n, bildikleri bir \u00f6yk\u00fcn\u00fcn baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklere u\u011frat\u0131larak anlat\u0131lmas\u0131ndan duyduklar\u0131 rahats\u0131zl\u0131k ve bu de\u011fi\u015fikli\u011fe itirazlar\u0131  herkesin bildi\u011fi bir \u015feydir. Herhangi bir toplulukta ya da bir konunun uzmanlar\u0131 aras\u0131nda sohbetle ba\u015flay\u0131p kavgaya d\u00f6n\u00fc\u015fen tart\u0131\u015fmalar\u0131 k\u00f6r\u00fckleyen \u015fey \u00e7o\u011fu kez bilimsellik ya da ger\u00e7e\u011fi arama kayg\u0131s\u0131 de\u011fil, zihinlerdeki kal\u0131plar\u0131 zorlayan, ya da moda deyi\u015fiyle ezber bozan bilgi, inan\u00e7, g\u00f6r\u00fc\u015f, anlay\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ortaya at\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ezberlerinin bozulmas\u0131ndan, bilgilerinin, inan\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fundan ku\u015fkuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmekten b\u00fcy\u00fck rahats\u0131zl\u0131k duyarlar. B\u00f6yle durumlarda tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tav\u0131r \u00e7o\u011fu kez ka\u00e7mak ya da sald\u0131rmakt\u0131r. Oysa ka\u00e7mak da, sald\u0131rmak da onlar\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri ku\u015fku \u00e7ukurundan \u00e7ekip \u00e7\u0131karamaz. B\u00f6ylesi durumlarda ezberimizi ba\u011fnazca savunmaya giri\u015fmek yerine ortaya at\u0131lmakla bizi rahats\u0131z eden g\u00f6r\u00fc\u015f ve tezlerin bilimsel do\u011fruluklar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aramaya y\u00f6nelmek, \u00e7at\u0131\u015fma yerine birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma yolunu a\u00e7abilir.  <\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015fteki birtak\u0131m tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fimizde \u00e7o\u011fumuzun \u015fimdiki akl\u0131m olsayd\u0131  diyerek ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zele\u015ftiriler, ge\u00e7mi\u015fteki tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n o g\u00fcnk\u00fc birikimlerimizin sonucu oldu\u011funu, zaman i\u00e7inde olu\u015fan bilgi, deneyim art\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bize \u00f6ncekinden farkl\u0131 duru\u015f ve de\u011ferlendirme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabullendi\u011fimizi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyar. Yaln\u0131zca bu \u00f6rnek bile insanlar\u0131n ancak ortak bilgi, deneyim ve ya\u015fant\u0131 birikimleriyle benzer duru\u015f ve davran\u0131\u015flara ula\u015fabileceklerini, bu nedenle bizim gibi davranmad\u0131klar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnmedikleri i\u00e7in onlar\u0131 cezaland\u0131rma, yok etme giri\u015fimleri yerine bilgi, birikim, deneyim vb. de\u011ferlerimizi onlarla payla\u015fman\u0131n daha bilimsel, daha do\u011fru, ve daha yararl\u0131, daha insanc\u0131l olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. <\/p>\n<p> Birtak\u0131m insanlar\u0131 \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bilgilerle bombard\u0131man ederek beyinlerini y\u0131kayan ve o insanlar\u0131 ba\u015fka ve farkl\u0131 bilgilerden uzak tutarak tetik\u00e7i, intihar bombac\u0131s\u0131 gibi ac\u0131nas\u0131  g\u00f6revlerle adeta bir e\u015fya gibi kullanan kimi \u00f6rg\u00fctler, o zavall\u0131lar\u0131n seve seve \u00f6l\u00fcme gitmelerini kahramanl\u0131k v.s. olarak nitelendirirler ve aziz hat\u0131ralar\u0131 (!) \u00f6n\u00fcnde g\u00fcya sayg\u0131yla e\u011filirlerken, ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n can\u0131 gibi \u00e7ok ucuz bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ve kolayca elde etmenin keyfini ya\u015farlar.  Onlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck kozu, militanlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyadan ve bilimden olabildi\u011fince uzak tutmak, beyin y\u0131kama programlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimseyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp tart\u0131\u015fmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak,  d\u00fc\u015f\u00fcnme, sorgulama ve yarg\u0131lama olanaklar\u0131n\u0131 kulland\u0131rmamakt\u0131r.<\/p>\n<p>Farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kolayca alg\u0131lar\u0131z. Ancak onlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak bizi yorar, bu nedenle onlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yerine yok saymaktan yok etmeye kadar yapabilece\u011fimiz ne varsa, tam bir hakl\u0131l\u0131k inanc\u0131 ve g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z.  Ancak  anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bizim fikir ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, farkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131z  ise,  bunun i\u00e7in gerekli \u00e7abay\u0131 ba\u015fkalar\u0131ndan beklemeyi seve seve ye\u011fleriz.  G\u00fc\u00e7l\u00fcklerle, felaketlerle kar\u015f\u0131la\u015fan bireylerin ve toplumlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015fkalar\u0131ndan ya da Tanr\u0131dan beklemelerinin, zalimlerden bu d\u00fcnyada sorulamayan hesaplar\u0131n \u00f6teki d\u00fcnyada mutlaka sorulaca\u011f\u0131 inanc\u0131n\u0131n k\u00f6keni de budur.  Bu  inanc\u0131n \u015fekillendirdi\u011fi teslimiyet\u00e7i tutum, organizman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in g\u00f6stermesi gereken direncini ve m\u00fccadelesini gereksizle\u015ftirdi\u011fi  i\u00e7in enerji ekonomisine daha uygundur. <\/p>\n<p>Ba\u015fka dinden, ba\u015fka mezhepten, ba\u015fka tarikattan, ba\u015fka \u0131rktan, ba\u015fka \u00fclkeden, ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrden\u2026  k\u0131sacas\u0131 bizim kal\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131 zorlayan, ezberimizi bozan her \u015feyden rahats\u0131z oluruz. \u0130nsanlar aras\u0131, toplumlar aras\u0131, \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 aras\u0131, s\u0131n\u0131flar aras\u0131, uluslar aras\u0131 t\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n k\u00f6keninde yatan hep ayn\u0131 \u015feydir: Enerji kullanma zorunlulu\u011fundan ka\u00e7\u0131nmak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131na binmek,  sofras\u0131na \u00e7\u00f6reklenmek!\u2026  <\/p>\n<p>Bu nedenledir ki bizi bilgilerimizin, inan\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n, kimliklerimizin, toplumdaki yerimizin \u2026 kusursuzlu\u011fundan ku\u015fkuya d\u00fc\u015f\u00fcren herkese, her \u015feye kar\u015f\u0131 derin bir ho\u015fnutsuzluk , d\u00fc\u015fmanl\u0131k geli\u015ftiririz. Bu ku\u015fku, ho\u015fnutsuzluk ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k \u00f6ylesine derin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilir ki bunlar\u0131 yaratan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n, de\u011fi\u015fikliklerin, zorlay\u0131c\u0131 etkenlerin  etkisinden kurtulabilmek i\u00e7in, akla ilk gelen ka\u00e7mak eyleminden tutunuz, teslim olmaya,  m\u00fccadeleyi Tanr\u0131ya havale etmeye, d\u00f6v\u00fc\u015fmeye, sava\u015fmaya, sava\u015fta i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fimiz m\u00fcttefikler aramaya, sorunun  kayna\u011f\u0131n\u0131 yok etmeye\u2026 kadar her \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc deneyebiliriz.  Bu denemelerimizde bizi ve t\u00fcm hayvanlar\u0131 y\u00f6neten, y\u00f6nlendiren temel etken,  enerjiyi en az t\u00fcketerek en iyi sonucu alma g\u00fcd\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Kurtulu\u015fumuzun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in  ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sava\u015fmas\u0131n\u0131 bekleriz.  Bizim  kurtulu\u015fumuz i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131p yorulmas\u0131n\u0131, bizim yerimize ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, sava\u015fmas\u0131n\u0131 ve gerekiyorsa, ceza \u00e7ekmesini\u2026 b\u00fcy\u00fck bir hakl\u0131l\u0131k duygusu i\u00e7inde, evet, hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden bekler ve yine ba\u015fkalar\u0131n\u0131n al\u0131n teri ve belki de can\u0131 pahas\u0131na elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n hazz\u0131na konmay\u0131  tam bir g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla kendimize do\u011fal hak sayar\u0131z;  t\u0131pk\u0131 ot\u00e7ullar\u0131 g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde par\u00e7alay\u0131p yiyen et\u00e7iller gibi! Sonu\u00e7lar\u0131 bizi do\u011frudan  ilgilendiren i\u015fleri kendimiz yaparak yorulmak yerine  olabildi\u011fince ucuza \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak ya da hi\u00e7 bedel \u00f6demeden ba\u015fkalar\u0131na yapt\u0131rmam\u0131zdan tutun, ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fcklerin kendi i\u015flerini  gelenektir diyerek kendilerinden k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftakilere, b\u00fcy\u00fck karde\u015flerin k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flere, ye\u011fenlere, amirlerin memurlara, \u00fcstlerin astlara, \u00f6\u011fretmenlerin \u00f6\u011frencilere, m\u00fcr\u015fitlerin m\u00fcritlere, patronlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, a\u011falar\u0131n marabalar\u0131na, ustalar\u0131n \u00e7\u0131raklar\u0131na\u2026 yapt\u0131rmalar\u0131na, emperyalist devletlerin kendi sava\u015flar\u0131n\u0131 bor\u00e7land\u0131rd\u0131klar\u0131 geri kalm\u0131\u015f devletlere yapt\u0131rmalar\u0131na, onlar\u0131n do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 ve halklar\u0131n eme\u011fini uygarl\u0131k g\u00f6t\u00fcrme maskesi alt\u0131nda s\u00f6m\u00fcrmelerine kadar\u2026 bireysel ve toplumsal, sosyal s\u0131n\u0131flar aras\u0131 ve uluslararas\u0131 t\u00fcm ili\u015fkilerin temelinde hep ayn\u0131 g\u00fcd\u00fc yatmaktad\u0131r: Olabildi\u011fince az \u00e7al\u0131\u015farak (az enerji t\u00fcketerek) olabildi\u011fince \u00e7ok kazanmak (\u00e7ok doyuma ula\u015fmak, \u00e7ok sonu\u00e7 almak, \u00e7ok zenginle\u015fmek)\u2026 g\u00fcd\u00fcs\u00fc!<\/p>\n<p>Yukar\u0131da anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan evrensel g\u00fcd\u00fcce y\u00f6nlendirilen ya\u015fama sava\u015f\u0131 bir yandan zay\u0131flar\u0131n, g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin g\u00fc\u00e7l\u00fclerce yenilip yutulmas\u0131na, s\u00f6m\u00fcr\u00fclerek kahredilmesine yol a\u00e7arken, bir yandan da g\u00fc\u00e7l\u00fclerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerine ve daha da g\u00fc\u00e7lenmelerine neden olmaktad\u0131r.  Dilimizde \u201c B\u00fcy\u00fck bal\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131\u011f\u0131 yutar\u201d, \u201cTutulan k\u0131srak harman d\u00f6ver.\u201d, \u201cAltta kalan\u0131n can\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n.\u201d  gibi atas\u00f6zleriyle  \u00f6zetlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu s\u00fcre\u00e7, insani de\u011ferlerle hi\u00e7 ba\u011fda\u015fm\u0131yor olsa da canl\u0131 do\u011fada biyoloji bilimince do\u011fal se\u00e7ilim (nat\u00fcrel seleksiyon) diye adland\u0131r\u0131lan ve canl\u0131lar\u0131n bu yeni \u015fartlara uyum sa\u011flama sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, sonu gelmez ka\u00e7maca kovalamaca  yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n zorlamas\u0131yla \u00f6nceki ku\u015faklara k\u0131yasla \u00e7evre \u015fartlar\u0131na daha uyumlu canl\u0131 ku\u015faklar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesine yol  a\u00e7ar. Canl\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fen \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flama \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrede \u015fekillendirdi\u011fi ve atalar\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f canl\u0131 ku\u015faklar\u0131, bilim adamlar\u0131nca do\u011fadaki evrim s\u00fcrecinin \u00fcr\u00fcnleri olarak de\u011ferlendirilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Babam\u0131n bir \u00e7ift \u00f6k\u00fcz\u00fc vard\u0131 bir zamanlar. \u0130ri c\u00fcsseli olan\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cKoca \u00d6k\u00fcz\u201d, ufak tefek olan\u0131nki ise \u201cBizim Dana\u201d idi. Bizim Dana kendi ine\u011fimizden do\u011fup elimizde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, bu nedenle ad\u0131 hep Bizim Dana olarak kalm\u0131\u015ft\u0131. Koca \u00d6k\u00fcz\u2019\u00fc ise, Bizim Dana\u2019ya e\u015f olsun diye yeti\u015fkin haliyle sat\u0131n alm\u0131\u015f ve Bizim Dana\u2019dan daha c\u00fcsseli oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/999"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1000,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/999\/revisions\/1000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kocapinarnotlarim.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}